Wanneer naar de huisarts voor een hartruis?

Een hartruis is een geluid dat de arts hoort via de stethoscoop tijdens het beluisteren van het hart. Het klinkt als een ‘blazen’ tussen de normale harttonen in. Hoewel een hartruis vaak onschuldig is, kan het ook wijzen op een probleem met de hartkleppen. Een goede arts kan het verschil horen en inschatten of verder onderzoek nodig is.

Wat is een hartruis precies?

Het hart maakt normaal twee tonen: ‘lub-dub’. Dat zijn de hartkleppen die open- en dichtgaan. Een hartruis is een extra geluid dat ontstaat door turbulente bloedstroom in het hart of de grote bloedvaten. Dit kan verschillende oorzaken hebben, van onschuldig tot ernstig.

Een onschuldig (functioneel) hartruis komt vaak voor. Naar schatting heeft 50 tot 70 procent van de kinderen ooit een onschuldig hartruis. Bij volwassenen komt het ook regelmatig voor, bijvoorbeeld bij zwangere vrouwen door de toegenomen bloedcirculatie, bij sporters of bij koorts. Dit soort hartruis verdwijnt meestal vanzelf en heeft geen behandeling nodig.

Wanneer is een hartruis zorgwekkend?

Soms wijst een hartruis op een probleem met een hartklep. De vier hartkleppen (mitralis, tricuspidalis, aortaklep en pulmonalisklep) kunnen vernauwd zijn (stenose) of niet goed sluiten (insufficiëntie). Bij een vernauwde klep moet het hart harder pompen om het bloed door de opening te krijgen. Bij een lekkende klep stroomt er bloed terug, waardoor het hart extra werk moet verrichten.

Symptomen die samen met een hartruis kunnen wijzen op een probleem:

Kortademigheid bij inspanning of in rust
Pijn op de borst
Duizeligheid of flauwvallen
Vermoeidheid en zwakte
Zwelling in enkels of voeten
Hartkloppingen of een onregelmatige hartslag

Wat doet de arts bij een hartruis?

Wanneer de huisarts een hartruis hoort, wordt eerst beoordeeld of het om een systolisch of diastolisch geruis gaat — het moment in de hartcyclus waarop het geluid hoorbaar is. Ook de locatie, luidheid en uitstraling van het geruis geven informatie. De arts zal vragen naar eventuele klachten, uw medische voorgeschiedenis en medicatiegebruik.

Afhankelijk van de bevindingen kan de arts:

Een echografie van het hart (echocardiogram) aanvragen om de anatomie en functie van het hart en de kleppen in beeld te brengen.
Een elektrocardiogram (ECG) laten maken om het hartritme te controleren.
Doorverwijzen naar een cardioloog voor verder onderzoek. Een cardioloog is een hartarts die gespecialiseerd is in aandoeningen van het hart- en vaatstelsel.

Behandeling van een hartklepprobleem

Als blijkt dat een hartklep daadwerkelijk problemen geeft, zijn er verschillende behandelingen mogelijk. Bij milde vormen volstaat regelmatige controle. Bij ernstigere gevallen kunnen medicijnen helpen, zoals bloeddrukverlagers of plastabletten (furosemide) om vocht af te drijven. In sommige gevallen is een operatie of katheterbehandeling nodig om de klep te herstellen of te vervangen.

Veelgestelde vragen over hartruis

Kan een hartruis vanzelf verdwijnen?
Ja, onschuldige hartruis verdwijnt vaak vanzelf, bijvoorbeeld na een koortsperiode of bij kinderen naarmate ze ouder worden.

Moet ik me zorgen maken als de arts een hartruis hoort?
Meestal niet. Alleen als er andere symptomen zijn of als het geluid afwijkend is, is verder onderzoek nodig. Uw arts zal u hierover informeren.

Kan ik sporten met een hartruis?
Bij een onschuldig hartruis is sporten geen enkel probleem. Bij een klepafwijking hangt het af van de ernst. Vraag advies aan uw arts.

Preventie van hartklachten

Hoewel niet elke hartruis of klepafwijking te voorkomen is, kunt u wel uw hart gezond houden. Een evenwichtige voeding met weinig verzadigde vetten en zout, voldoende beweging (minstens 30 minuten per dag), niet roken en een gezonde bloeddruk verlagen de kans op hart- en vaatziekten aanzienlijk. Laat regelmatig uw bloeddruk controleren, zeker als u ouder bent dan 40 jaar. Vroegtijdige opsporing van hoge bloeddruk kan klepproblemen op lange termijn helpen voorkomen.

Medische disclaimer

Dit artikel is louter informatief en vervangt geen medisch consult. Raadpleeg bij klachten steeds uw huisarts.

Bronnen: Belgische Cardiologische Liga; Richtlijnen Hartruis bij Volwassenen – Domus Medica; European Society of Cardiology (ESC) richtlijnen hartkleplijden.