Vallen is een van de grootste risicos voor ouderen. In België valt ongeveer één op de drie 65-plussers minstens één keer per jaar, en bij 85-plussers is dat zelfs één op de twee. Een geriater kan helpen om het valrisico in kaart te brengen en preventieve maatregelen te nemen. In dit artikel bespreken we effectieve valpreventiestrategieën.
Waarom vallen ouderen vaker?
Het risico op vallen neemt toe met de leeftijd door een combinatie van factoren. Spierkracht en evenwicht nemen af, het gezichtsvermogen verslechtert, reactietijden worden trager en medicatiegebruik kan bijdragen aan duizeligheid of lage bloeddruk. Ook chronische aandoeningen zoals artrose, de ziekte van Parkinson, diabetes of dementie verhogen het risico.
De valrisicotest bij de geriater
Een geriater kan met een aantal gestandaardiseerde testen het valrisico inschatten. De Timed Up and Go (TUG) test meet hoe lang een persoon nodig heeft om op te staan, drie meter te lopen, om te keren en terug te gaan zitten. De Tinetti-balans en -gang test evalueert het evenwicht en het looppatroon. Ook spierkracht (handknijpkracht, opstaan uit stoel), bloeddrukmeting bij het rechtkomen en beoordeling van het gezichtsvermogen maken deel uit van de screening.
Krachttraining en evenwichtsoefeningen
Van alle preventieve maatregelen is beweging de meest effectieve. Krachttraining van de benen, heupen en romp verbetert de stabiliteit, terwijl evenwichtsoefeningen zoals Tai Chi, yoga of specifieke balanstraining het valrisico met 20 tot 30 procent kunnen verminderen. Het advies is om minstens twee keer per week aan krachttraining en evenwichtsoefeningen te doen.
Aanpassingen in huis
Een valveilige woning begint met het wegnemen van struikelrisicos. Losse vloerkleden worden verwijderd of vastgezet, kabels worden weggewerkt en drempels worden vermeden. In de badkamer worden handgrepen geplaatst en antislipmatten gebruikt. In de slaapkamer moet de weg naar het toilet goed verlicht zijn. Een ergotherapeut kan een volledige woningaanpassing doorvoeren.
Medicatie en valrisico
Bepaalde medicijnen verhogen het valrisico aanzienlijk. Slaapmiddelen (benzodiazepines), bloeddrukverlagers, antidepressiva en bepaalde medicijnen tegen diabetes kunnen duizeligheid of sufheid veroorzaken. De geriater evalueert de medicatielijst en schrapt waar mogelijk risicovolle medicatie of vervangt ze door veiligere alternatieven.
Conclusie
Vallen is geen onvermijdelijk onderdeel van ouder worden. Met de juiste preventie krachttraining, evenwichtsoefeningen, aanpassingen in huis en medicatie-evaluatie kan het risico aanzienlijk worden verminderd. Een geriater is de aangewezen specialist om het valrisico professioneel te beoordelen.
Disclaimer: Dit artikel is informatief van aard en vervangt geen medisch advies.